Khám phá Ô Quan Chưởng cửa ô suy nhất còn sót lại ở Hà Nội


5 cửa ô nổi tiếng của kinh thành Thăng Long ngày xưa đó là ô Cầu Dền, ô Cầu Giấy, ô Chợ Dừa, ô Đống Mác và ô Quan Chưởng. Tuy nhiên chỉ có duy nhất Ô Quan Chưởng vẫn còn tồn tại với thời gian cho đến ngày nay và có nhiều dấu ấn lịch sử của kinh thành cũ.

Trước đây kinh thành Thăng Long vốn là một đô thị sầm uất, cũng là kinh đô của nước ta trong nhiều triều đại khác nhau bởi vậy hệ thống thành lũy, những công trình lăng tẩm, đền đài rất nhiều và có quy mô khá lớn. Sau bao biến cố lịch sử và thời gian, những dấu tích của một kinh đô xưa đã bị phá hủy gần hết, ngày nay chỉ vài công trình tiêu biểu, trong đó có Ô Quan Chưởng.

Đây là nơi còn được biết đến với cái tên Ô Đông Hà, xây vào thời vua Lê Hiển Tông (1749), có vị trí ở phía Đông của kinh thành Thăng Long, nằm xa bến sông Hồng xưa chỉ khoảng 80 mét nên thuận lợi cho việc đi lại, kinh doanh từ các vùng khác với kinh thành. Có tên là Ô Quan Chưởng là để tưởng nhớ công lao và sự hi sinh cao cả của một vị quan Chưởng Cơ đã cùng 100 binh lính nhà Nguyễn quyết tâm chiến đấu để chống quân Pháp đến cùng vào lúc chúng tấn công Hà Nội năm 1873 qua cửa ô Đông Hà.

Ngày nay, Ô Quan Chưởng vẫn giữ nguyên kiến trúc ban đầu của nó. Ở cửa ô này được thiết kế theo lối kiến trúc đặc trưng của nhà Nguyễn thời bấy giờ chính là kiểu vọng lâu có cửa chính ở giữa và 2 cửa phụ. Có cổng cao 3m, vọng lâu với kiểu mái uốn cong được đặt trên tầng 2, có lan can bao quanh. Ở hai phía trái cửa trên cửa chính có một tấm bia đá ghi biển cấm người canh gác ở cửa ô không được sách nhiễu nhân dân qua lại được Tổng đốc Hoàng Diệu cho đặt vào năm 1881. Ngoài ra, ở giữa phía trên của cổng chính và phía dưới vọng lâu có đề ba chữ “Hán lớn Đông Hà Môn”.

Vật liệu để xây lên Ô Quan Chưởng là gạch vồ và đá có kích thước lớn, vật liệu này giống với loại gạch dùng để xây tường ở Văn Miếu Quốc Tử Giám.

Nhờ có dự án bảo tồn năm 2009 với tổng số kinh phí lên tới 74.500 USD mà đã gìn giữ được các giá trị về lịch sử, kiến trúc, văn hóa của của ô duy nhất còn lại của kinh thành Thăng Long xưa này.

Hiện giờ, Ô Quan Chưởng có vị trí ở trên ngã tư Hàng Chiếu – Đào Duy Từ, cửa ô này vẫn đứng ở giữa lòng phố cổ Hà Nội là bằng chứng sống cho tinh thần đấu tranh kiên cường của nhân dân ta. Duy nó không còn giữ nguyên được nét cổ kính ngày nào nhưng nó vẫn luôn là biểu tượng của kinh thành xưa cũ, mang vẻ đẹp về mặt kiến trúc và cón có cả ý nghĩa về mặt lịch sử về thủ đô ngàn năm văn hiến.

Leave a Reply